Elektrownia Dlouhé Stráně
Elektrownia szczytowo-pompowa Dlouhé Stráně to jeden z najbardziej fascynujących obiektów technicznych w Europie Środkowej. Zbudowana w latach 1978–1996, pełni funkcję gigantycznego „akumulatora energii” dla całego kraju. Jej zasada działania jest genialna w swej prostocie, choć wykonanie wymagało przesunięcia granic możliwości inżynieryjnych. W nocy, gdy w sieci energetycznej występuje nadmiar energii, woda jest pompowana z dolnego zbiornika do górnego. W dzień, gdy zapotrzebowanie na prąd gwałtownie rośnie, woda spływa gigantycznymi rurami w dół, napędzając turbiny i wytwarzając energię w zaledwie kilka minut. To, co czyni ten obiekt unikatowym, to fakt, że górny zbiornik został dosłownie „wycięty” na samym szczycie góry o tej samej nazwie, na wysokości 1350 m n.p.m.
Z perspektywy technicznej Dlouhé Stráně to kolos. Górny zbiornik ma powierzchnię 15 hektarów i mieści blisko 2,6 miliona metrów sześciennych wody. Całe „serce” elektrowni – dwie gigantyczne turbiny rewersyjne o mocy 325 MW każda – znajduje się w ogromnej kawernie wykutej wewnątrz góry. Podziemna hala maszyn ma wymiary porównywalne z katedrą, a łączące ją z powierzchnią tunele i sztolnie mają długość wielu kilometrów. Dzięki takiemu rozwiązaniu elektrownia jest niemal niewidoczna dla osób postronnych, co pozwoliło zachować unikalny charakter krajobrazu parku krajobrazowego Jesioniki. Jedynym śladem potężnej ingerencji człowieka jest geometrycznie idealny, wyasfaltowany brzeg górnego jeziora, który wygląda jak lądowisko dla obcych cywilizacji.
Dla turystów Dlouhé Stráně to cel pielgrzymek nie tylko ze względu na technikę, ale i niesamowite widoki. Korona górnego zbiornika jest dostępna dla pieszych i rowerzystów (można tam wjechać wyciągiem z Koutów nad Desnou), oferując absolutnie unikalną panoramę 360 stopni na całe Pasmo Jesioników z Pradziadem na czele. Widok błękitnej tafli wody, która zdaje się unosić nad chmurami na szczycie góry, jest surrealistyczny i nie do podrobienia. Elektrownia jest dowodem na to, że nowoczesna energetyka może być nie tylko funkcjonalna, ale i estetycznie zachwycająca, stając się integralnym elementem górskiego pejzażu i symbolem triumfu ludzkiej myśli technicznej nad surową naturą wysokogórską.
