Wyobraź sobie, że masz swój język, swoją kulturę i swoje państwo, ale nie możesz nic zapisać, bo nikt jeszcze nie wymyślił liter dla Twojej mowy. W takiej sytuacji byli mieszkańcy Państwa Wielkomorawskiego w IX wieku. Wszystko zmieniło się w 863 roku, kiedy na prośbę księcia Rościsława przybyli dwaj bracia z Salonik – Cyryl i Metody. To, co zrobili, to nie była tylko misja chrystianizacyjna. To był szczyt innowacji lingwistycznej, który położył fundament pod całą słowiańską tożsamość.
W XIX wieku język czeski był w odwrocie. Elity mówiły po niemiecku, a rodzima mowa przetrwała głównie na głębokiej prowincji. Wtedy pojawiła się Tereza Nováková (1853–1912) – kobieta o niezwykłej inteligencji i uporze, która postawiła sobie za cel jedno: przywrócić Czechom ich język i godność. To dzięki niej i jej podobnym „budzicielom narodowym”, dzisiejszy czeski jest żywym, nowoczesnym językiem, a nie martwym dialektem.
Tereza Nováková nie była tylko pisarką. Była etnografką, działaczką społeczną i jedną z pierwszych czeskich feministek. Zrozumiała, że aby naród przetrwał, musi mieć własn…
Kiedy następnym razem Twoje dziecko otworzy kolorowy podręcznik albo usiądzie w ławce z rówieśnikami, pamiętaj, że to zasługa jednego Czecha. Jan Amos Komenský (1592–1670) to postać, której wielkość trudno ogarnąć. W czasach, gdy nauka polegała na wkuwaniu łaciny na pamięć pod groźbą chłosty, on ogłosił: „Szkoła ma być zabawą, a nie męczarnią”. To był szczyt rewolucji intelektualnej, która zmieniła świat bardziej niż niejeden wynalazek techniczny.
Nie da się zrozumieć czeskiego podejścia do nauki i techniki, nie znając postaci Járy Cimrmana. Ten uniwersalny geniusz to dziecko trzech umysłów: Šebánka, Svěráka i Smoljáka. To opowieść o tym, jak naród uczynił z fikcyjnej postaci swój największy symbol, i dlaczego wszystko zaczęło się od pewnej radiowej audycji w 1966 roku.
Jára Cimrman to postać, która dla Czechów jest bardziej realna niż wielu polityków. Choć świat kojarzy go dziś z twarzami Zdenka Svěráka i Ladislava Smoljáka, jego prawdziwym ojcem chrzestnym był Jiří Šebánek. To on 16 września 1966 roku na antenie radia ogłosił odnale…
Jeśli zastanawiasz się, dlaczego Czesi są narodem tak bardzo sceptycznym wobec autorytetów i dlaczego tak bardzo cenią sobie wolność myślenia, odpowiedź znajdziesz w XV wieku. Jan Hus to nie tylko postać religijna. To wybitny naukowiec, rektor praskiego uniwersytetu i reformator języka, który stał się fundamentem czeskiego charakteru narodowego. Jego hasło: "Szukaj prawdy, słuchaj prawdy, ucz się prawdy, miłuj prawdę, mów prawdę, trzymaj się prawdy, broń prawdy aż do śmierci" jest do dziś wyryte w sercu Pragi.
