Kolej zębata Tanvald – Kořenov
Linia kolejowa łącząca Tanvald z Kořenovem, oddana do użytku w 1902 roku, to ewenement w skali kraju. Jest to jedyna w Czechach czynna linia normalnotorowa wykorzystująca system dwulamelowej zębatki Abta. Potrzeba jej budowy wynikała z gwałtownego rozwoju przemysłu tekstylnego i szklarskiego w regionie oraz konieczności transportu surowców przez trudną barierę górską. Na odcinku zaledwie siedmiu kilometrów pociągi muszą pokonać różnicę wysokości wynoszącą 235 metrów, co przekłada się na nachylenie sięgające aż 58 promili. Dla zwykłej lokomotywy adhezyjnej (trzymającej się szyn tylko dzięki tarciu kół) taki podjazd byłby niemożliwy do pokonania, szczególnie w trudnych warunkach zimowych.
Z technicznego punktu widzenia „Zębatka” (czyli po czesku Zubačka) to majstersztyk precyzji. Pomiędzy standardowymi szynami zamontowano specjalną stalową listwę z zębami, w którą zazębia się koło zębate lokomotywy. To rozwiązanie pozwala pociągowi dosłownie „wspinać się” po torze niczym po drabinie. Trasa jest naszpikowana obiektami inżynieryjnymi: pociąg przejeżdża przez pięć tuneli (z których najdłuższy ma 940 metrów) oraz liczne mosty i wiadukty, z których roztaczają się zapierające dech w piersiach widoki na dolinę rzeki Desny. Unikatowe są również zabytkowe lokomotywy spalinowe serii T426.0, zwane „Rakušankami”, które zostały wyprodukowane specjalnie dla tej linii w wiedeńskiej fabryce Floridsdorf.
Dziś linia Tanvald – Kořenov pełni funkcję regularnego połączenia pasażerskiego, ale jej największą atrakcją są przejazdy pociągów retro organizowane przez pasjonatów z Towarzystwa Kolei Zębatej. W Kořenovie, w dawnym budynku lokomotywowni, utworzono Muzeum Kolei Zębatej, gdzie można z bliska przyjrzeć się skomplikowanym mechanizmom napędowym i historii walki człowieka z surowym klimatem gór. To miejsce pokazuje, że kolej to nie tylko środek transportu, ale fascynujący dialog między stalą a stromym zboczem, w którym każdy ząb listwy ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pasażerów. Wizyta tutaj to obowiązkowy punkt dla każdego fana techniki szynowej i górskich krajobrazów.
