Smažený sýr: Kultowy fast-food i danie główne

Dla turysty to ciekawostka, dla mieszkańca Czech – danie ratunkowe i kulinarna ikona. Smažený sýr (potocznie smažák) to gruby plaster sera (najczęściej Eidam o zawartości tłuszczu 30-45%) panierowany w mące, jajku i bułce tartej, a następnie smażony na głębokim tłuszczu. Choć wydaje się to proste, przygotowanie idealnego smażaka wymaga techniki. Kluczem jest "podwójne obalování" (podwójne panierowanie). Jeśli warstwa bułki tartej będzie zbyt cienka, ser pod wpływem temperatury eksploduje i wypłynie na patelnię, zostawiając pustą skorupkę.

W Czechach toczy się nieustanna debata o wyższości Eidamu nad Hermelínem w wersji smażonej. Eidam jest bardziej przewidywalny, elastyczny i łagodny. Smażony Hermelín (czeski Camembert) to wersja dla koneserów – po rozkrojeniu środek powinien być całkowicie płynny i aromatyczny. Nie można też zapomnieć o dodatkach. Smažák bez tatarki (sosu tatarskiego) w Czechach nie istnieje. Czeski sos tatarski różni się od polskiego: jest rzadszy, bardziej kwaśny i zawiera mnóstwo drobno posiekanych ogórków konserwowych oraz cebuli. Do tego hranolky (frytki) lub ziemniaki z masłem i koperkiem.

Artykuł analizuje socjologiczny aspekt tego dania. W czasach komunizmu był to jedyny bezmięsny "pewniak" w każdej restauracji, co ugruntowało jego pozycję. Dzisiaj, mimo mody na healthy food, sprzedaż smażonego sera w Czechach nie spada. Stał się on elementem popkultury – doczekał się swoich fanklubów, a nawet rankingów w prasie krajowej. To danie, które łączy pokolenia i klasy społeczne: jedzą je robotnicy w barach trzeciej kategorii i biznesmeni w przerwie na lunch. Smažák to dowód na to, że w kuchni czasem proste rozwiązania są najtrwalsze, a chrupiąca panierka i ciągnący się ser to uniwersalny język przyjemności.