Antarktyda to najbardziej nieprzyjazne miejsce na Ziemi, ale dla naukowców z Uniwersytetu Masaryka w Brnie to najważniejsze laboratorium świata. Od 2006 roku Czechy posiadają tam własną bazę – Polarną Stację Badawczą im. Gregora Mendla. Położona na wyspie Jamesa Rossa, stacja ta stała się symbolem czeskiego wkładu w światową naukę o klimacie, udowadniając, że do badania oceanów i lodowców nie jest potrzebny własny dostęp do morza.
Czechy mają unikalną sytuację hydrologiczną: prawie wszystkie rzeki stąd wypływają, ale żadna do kraju nie wpływa. To sprawia, że w obliczu zmian klimatycznych Czechy są ekstremalnie narażone na suszę. Walka o wodę stała się w Pradze tematem numer jeden, łącząc naukę z ogromnymi inwestycjami państwowymi.
24 czerwca 2021 roku południowe Morawy doświadczyły zjawiska, które do tej pory znaliśmy głównie z amerykańskich filmów o "alei tornad". Przez siedem miejscowości przetoczył się wir o sile F4 (w skali Fujity), niszcząc setki domów i zmieniając kwitnący region winiarski w krajobraz po bitwie. To nie był "zwykły silny wiatr" – to był szczyt pogodowej anomalii, który zmusił czeskich klimatologów do postawienia pytania: czy musimy nauczyć się żyć z tornadami?
Przez ostatnie sto lat symbolem czeskich gór i pogórzy był gęsty, ciemny las świerkowy. Dziś ten obraz drastycznie się zmienia. Czechy zmagają się z największą w swojej historii plagą kornika, która nie jest przyczyną, lecz objawem głębszego problemu: gwałtownych zmian klimatu. To, co widzimy w Karkonoszach, Jesionikach czy na Wyżynie Czesko-Morawskiej, to „szczyt” kryzysu klimatycznego, który wymusza na Czechach całkowite przemyślenie gospodarki leśnej.
Choć Czechy kojarzą nam się z łagodnym klimatem środkowoeuropejskim, dane meteorologiczne nie kłamią: jest coraz cieplej. Rekord temperatury w Czechach to obecnie 40,4°C (odnotowany w Dobřichovicach), ale to nie ekstremalne rekordy są najgroźniejsze. Prawdziwym wyzwaniem klimatycznym jest nagrzewanie się miast. Praga, Brno i Pilzno stają się „miejskimi wyspami ciepła”, co zmusza architektów i urbanistów do szukania ratunku w technologii i naturze.
