Wybory do Sejmu
- Subtitle: Trade war and elections
- Excerpt: Sea te hinc legimus omnesque, per et dicat scaevola omittantur, saepe possim quaestio sit cu! Ad bonorum singulis mea, at nihil ponderum conclusionemque.
Wybory do czeskiej Izby Poselskiej (odpowiednika polskiego Sejmu, czes. Poslanecká sněmovna) odbywają się według systemu proporcjonalnego, jednak z kilkoma istotnymi różnicami w porównaniu do systemu polskiego.
Oto kluczowe zasady (stan na 2026 rok):
1. Podstawowe parametry
- Liczba posłów: Izba liczy 200 posłów.
- Kadencja: Trwa 4 lata (chyba że Izba zostanie rozwiązana wcześniej przez Prezydenta).
- System wyborczy: Proporcjonalny w wielomandatowych okręgach wyborczych.
2. Prawo wyborcze
- Czynne (kto głosuje): Obywatele Republiki Czeskiej, którzy ukończyli 18 lat.
- Bierne (kto kandyduje): Obywatele, którzy ukończyli 21 lat.
3. Okręgi wyborcze i podział mandatów
- Okręgi: Czechy są podzielone na 14 okręgów wyborczych, które pokrywają się z granicami województw (kraje).
- Liczba mandatów w okręgu: Nie jest stała. Zależy od liczby ludności i frekwencji w danym województwie (ustalana po wyborach).
- Metoda podziału: Od 2021 roku stosuje się metodę Imperiali, która jest nieco korzystniejsza dla mniejszych partii niż wcześniej stosowana metoda d'Hondta.
4. Progi wyborcze (Zasada 5-8-11)
To jeden z najważniejszych elementów czeskiego systemu, zreformowany przed ostatnimi wyborami:
- Pojedyncza partia: Musi przekroczyć próg 5%.
- Koalicja dwupartyjna: Musi przekroczyć próg 8%.
- Koalicja trzech lub więcej partii: Musi przekroczyć próg 11%.
(Uwaga: Wcześniej progi dla koalicji były znacznie wyższe, np. 15% dla trzech partii, co utrudniało ich tworzenie).
5. Głosowanie preferencyjne
Wyborca w Czechach ma duży wpływ na to, kto z listy otrzyma mandat:
- Można zaznaczyć maksymalnie 4 głosy preferencyjne (zakreślając kółkiem numer kandydata).
- Jeśli kandydat otrzyma co najmniej 5% głosów preferencyjnych oddanych na całą listę w danym okręgu, przesuwa się na pierwsze miejsce tej listy.
6. Organizacja wyborów
- Dni głosowania: Tradycyjnie wybory trwają dwa dni: w piątek (14:00–22:00) i w sobotę (8:00–14:00).
- Głosowanie za granicą: Możliwe w ambasadach i konsulatach (wyborcy ci są przypisywani do losowo wybranego województwa w Czechach).
Najbliższe wybory
Ostatnie wybory do Izby Poselskiej odbyły się w październiku 2025 roku (zwyciężył ruch ANO Andreja Babiša). Kolejne planowane są na jesień 2029 roku, o ile kadencja nie zostanie skrócona.
Szczegółowe wyniki i statystyki ze wszystkich czeskich wyborów dostępne są na oficjalnym portalu Volby.cz.