Wybory samorządowe
- Subtitle: Nationwide elections
- Excerpt: Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim id est laborum. Quo eros nominati temporibus ex, eu populo.
W styczniu 2026 roku Czechy znajdują się w roku wyborczym dla samorządów. Wybory samorządowe (czes. Volby do zastupitelstev obcí) odbędą się jesienią 2026 roku, najprawdopodobniej w pierwszym tygodniu października.
Oto szczegółowy opis zasad i specyfiki wyborów lokalnych w Czechach:
1. Co wybierają obywatele?
Wyborcy decydują o składzie rad gmin i miast (zastupitelstva obcí). Liczba radnych zależy od wielkości gminy i waha się od 5 do 55 (w Pradze jest to 65 radnych). Kadencja organów samorządowych trwa 4 lata.
2. Kto ma prawo głosu?
- Czynne prawo wyborcze: Obywatele Czech oraz obywatele innych państw UE (w tym Polacy), którzy posiadają stałe lub tymczasowe zameldowanie w danej gminie i ukończyli 18 lat.
- Bierne prawo wyborcze: Osoby uprawnione do głosowania, które ukończyły 18 lat.
3. Unikalny system głosowania (Krzyżykowanie)
Czeski system wyborczy na szczeblu gminnym jest jednym z najbardziej skomplikowanych w Europie. Wyborca ma trzy możliwości oddania głosu:
- Głos na całą listę (partię): Wyborca stawia krzyżyk przy nazwie partii. Wszystkie jego głosy (równe liczbie mandatów w radzie) trafiają do tej listy.
- Głos na konkretnych kandydatów z różnych list (panaszowanie): Wyborca wybiera konkretne osoby z dowolnych list wyborczych (stawia krzyżyki przy nazwiskach), aż do wyczerpania liczby mandatów dostępnych w radzie.
- Metoda kombinowana: Wyborca zaznacza jedną listę partyjną ORAZ wybiera kandydatów z innych list. Wtedy głosy trafiają do wybranych osób, a pozostała część puli głosów jest automatycznie przydzielana kandydatom z zaznaczonej partii (według kolejności na liście).
4. Wybór Burmistrza i Starosty
W Czechach nie ma bezpośrednich wyborów burmistrza.
- W mniejszych gminach rada wybiera Starostę (starosta).
- W miastach statutowych rada wybiera Burmistrza (primátor).
Wybór ten następuje na pierwszym posiedzeniu nowo wybranej rady, co często prowadzi do długich negocjacji koalicyjnych.
5. Organizacja wyborów w 2026 roku
- Termin: Zgodnie z reformą z 2024 roku, wybory samorządowe odbywają się zawsze w ostatnim tygodniu kadencji, w piątek (14:00–22:00) i sobotę (8:00–14:00). W 2026 r. przypadnie to na początek października.
- Reforma kart do głosowania: Od 2026 roku planowane jest uproszczenie dystrybucji kart – zamiast ogromnych arkuszy dostarczanych do domów, wyborcy w niektórych typach głosowań lokalnych mogą otrzymać zbiorcze zestawy bezpośrednio w lokalu.
- Brak głosowania za granicą: W wyborach samorządowych nie można głosować w ambasadach ani korespondencyjnie; należy stawić się osobiście w miejscu zameldowania.
6. Kontekst polityczny 2026
Wybory te będą pierwszym ogólnokrajowym testem dla rządu Andreja Babiša po objęciu władzy w grudniu 2025 r. Opozycja (ODS, STAN, Piraci) tradycyjnie silniejsza w dużych miastach (Praga, Brno), będzie starała się utrzymać tam wpływy przed wyborami do Senatu, które odbywają się w tym samym terminie.
Oficjalne informacje i wyniki historyczne można znaleźć na portalu Czeskiego Urzędu Statystycznego – Volby.cz.