Czeski majstersztyk, który stał się przekleństwem

Semtex to słowo, które przez dekady budziło strach służb specjalnych na całym świecie. Wynaleziony w Czechosłowacji jako narzędzie dla inżynierów i wojska, stał się symbolem terroryzmu ze względu na swoją niesamowitą skuteczność i... brak zapachu. Poznaj historię technologii, która wymknęła się spod kontroli.

W latach 50. XX wieku chemik Stanislav Brebera z zakładów VCHZ Synthesia w Pardubicach-Semtinie opracował plastikowy materiał wybuchowy o unikalnych właściwościach. Połączenie pentrytu i heksogenu dało substancję, która była plastyczna jak plastelina, odporna na wodę i ekstremalne temperatury.

Technologia idealna

Semtex był (i jest) genialnym osiągnięciem technologicznym. Można go formować rękami, nie wybucha od uderzenia ani od ognia (wymaga specjalnego zapalnika) i ma ogromną siłę kruszącą. Dla górników i saperów był to „szczyt” marzeń. Problem polegał na tym, że oryginalny Semtex nie miał zapachu i był niewykrywalny przez ówczesne bramki na lotniskach czy psy.

Znakowanie zapachowe

Ze względu na masowy eksport do krajów takich jak Libia czy Wietnam, Semtex zaczął trafiać w ręce grup terrorystycznych. Stał się mroczną legendą po zamachu nad Lockerbie. Czechosłowacja (a później Czechy) znalazły się pod ogromną presją międzynarodową. Rozwiązaniem była innowacja: do składu zaczęto dodawać specjalne substancje o wysokiej prężności par (tzw. taggants), które pozwalają psom i detektorom „poczuć” materiał wybuchowy nawet przez grubą walizkę. Dziś Semtex to wciąż potężna marka, ale pod ścisłą kontrolą, będąca symbolem tego, jak potężna może być czeska chemia.