Republika Czeska jest ewenementem na mapie Unii Europejskiej. Mimo że kraj jest głęboko zintegrowany z gospodarką strefy euro (szczególnie z Niemcami), Czesi konsekwentnie odmawiają rezygnacji z własnej waluty. Czeska korona (CZK) to nie tylko środek płatniczy, to symbol narodowej suwerenności, który przetrwał rozpad Czechosłowacji i liczne zawirowania rynkowe. Z punktu widzenia bankowości i finansów, posiadanie własnej waluty daje Czechom unikalne narzędzie: niezależną politykę pieniężną, którą zarządza Narodowy Bank Czeski (ČNB).
Kraj, w którym czytanie jest sportem narodowym
Republika Czeska od lat zajmuje czołowe miejsca w europejskich statystykach czytelnictwa. Dla Czecha książka nie jest jedynie ozdobą regału, ale kluczowym elementem tożsamości narodowej. To właśnie literatura ocaliła język czeski w czasach germanizacji, a pisarze – tacy jak Václav Havel – wyprowadzali ten naród ku wolności. Czeski styl pisania to unikalna mieszanka melancholii, autoironii i tzw. "pábění" – specyficznego sposobu postrzegania świata, który z najzwyklejszej czynności potrafi uczynić poezję. Niniejszy artykuł analizuje fundamenty cz…
Naród wychowany na dźwiękach
Muzyka jest dla Czechów tym, czym dla wielu innych narodów jest literatura czy religia – najważniejszym nośnikiem narodowej tożsamości i emocji. Od wieków czescy muzycy byli cenieni na wszystkich dworach Europy, a Praga stała się miastem, które jako pierwsze doceniło geniusz Mozarta (to tutaj odbyła się premiera Don Giovanniego). Dziś czeska kultura muzyczna to fascynujący dualizm: z jednej strony ogromny szacunek do tradycji klasycznej i folkloru, a z drugiej niezwykle odważna i niezależna scena współczesna. Od kameralnych klubów jazzowych w Pradze, przez potężn…
Skąd wzięły się czeskie fortuny?
Aby zrozumieć dzisiejsze czeskie rynki finansowe, trzeba cofnąć się do lat 90. i tzw. prywatyzacji kuponowej. To był unikalny eksperyment ekonomiczny, który pozwolił zręcznym i odważnym graczom przejąć kontrolę nad państwowymi gigantami. Podczas gdy w Polsce dominował kapitał zagraniczny, w Czechach wyrosła grupa rodzimych miliarderów, którzy zgromadzili kapitał tak wielki, że Czechy stały się dla nich za małe. Dziś czeskie fundusze inwestycyjne są jednymi z najbardziej agresywnych i skutecznych graczy na mapie Europy.
Teatr we krwi, od kołyski po emeryturę
Dla postronnego obserwatora czeska miłość do teatru może wydawać się zadziwiająca. W kraju, który uchodzi za jeden z najbardziej pragmatycznych w Europie, sztuki sceniczne pełnią rolę niemal religijną. To nie jest rozrywka dla elit – to codzienna praktyka społeczna, która ma swój początek w najwcześniejszym dzieciństwie. Czechy to miejsce, gdzie teatr nie boi się śmieszności, eksperymentu ani politycznego zaangażowania. To tutaj narodził się unikalny na skalę światową Czarny Teatr, a tradycja marionetkowa została wpisana na listę niematerialnego dziedzi…
Koniec ery wesołego policjanta
Przez lata czeski policjant w kinie kojarzył się z dobrodusznym panem w mundurze, który rozwiązuje drobne kradzieże przy kuflu piwa. Ten obraz przeszedł jednak do historii. Dzisiejsze czeskie kino kryminalne to potężna dawka surowego realizmu, brudnych ulic i skomplikowanych zagadek, które często mają swoje korzenie w mrocznej przeszłości kraju. Czesi wypracowali swój własny, unikalny styl kryminalny, który odrzuca hollywoodzki blichtr na rzecz autentyczności. Tutaj śledczy nie są superbohaterami – to zmęczeni ludzie z problemami rodzinnymi, borykający się z ko…
Rok 1954. Ilustrator Zdeněk Miler szukał pomysłu na postać do filmu edukacyjnego o produkcji płótna. Disney miał już myszy, kaczki i psy – Miler chciał czegoś nowego. Legenda mówi, że spacerując po lesie, potknął się o kretowisko. Wtedy doznał olśnienia. Tak narodził się Krecik – postać, która choć nie wypowiada prawie żadnych słów, stała się ikoną popkultury na wszystkich kontynentach.
Transformacja, która stała się wzorem Kiedy w 1989 roku upadał komunizm, Czechosłowacja startowała z zupełnie innego pułapu niż Polska czy Węgry. Była krajem o głębokich tradycjach przemysłowych, sięgających czasów Austro-Węgier, ale jednocześnie gospodarką najbardziej scentralizowaną i "usztywnioną". Dziś, patrząc na PKB na mieszkańca według parytetu siły nabywczej, Czechy wyprzedziły już Hiszpanię i depczą po piętach Włochom. Jak to się stało, że kraj bez dostępu do morza stał się przemysłowym sercem Europy i czy ten model ekonomiczny przetrwa nadchodzące dekady?
„Nikt nic nie wie”, czyli siła czeskiego spojrzenia
Fraza „czeski film” w polskim języku potocznym oznacza chaos i brak logiki, jednak w rzeczywistości czeska kinematografia to jeden z najbardziej uporządkowanych i docenianych systemów artystycznych w Europie. Czesi od zawsze posiadali unikalną zdolność opowiadania o rzeczach tragicznych w sposób lekki, niemal absurdalny, co stało się ich znakiem rozpoznawczym na świecie. To tutaj, w sercu Europy, narodziło się kino, które nie boi się śmieszności, a jednocześnie potrafi zadawać najtrudniejsze pytania o kondycję ludzką. Od gigantycznych hal p…
