Sądy Regionalne (Krajské soudy)
- Subtitle: Domestic violence survey
- Excerpt: Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam.
W czeskim systemie wymiaru sprawiedliwości Sądy Regionalne (Krajské soudy), które funkcjonalnie odpowiadają polskim sądom wojewódzkim (okręgowym), pełnią podwójną rolę: są zarówno organami odwoławczymi, jak i sądami pierwszej instancji w sprawach o największym ciężarze gatunkowym.
Oto szczegółowe rozwinięcie ich charakterystyki (stan na rok 2026):
Podwójna rola procesowa
Krajské soudy operują na dwóch płaszczyznach, co odróżnia je od sądów powiatowych:
- Jako druga instancja (Sąd Odwoławczy): Rozpatrują apelacje i zażalenia od wyroków wydanych przez sądy powiatowe (okresní soudy). W tym trybie kontrolują poprawność prawną i faktyczną decyzji niższego szczebla.
- Jako pierwsza instancja: Rozstrzygają od początku sprawy skomplikowane i poważne, m.in.:
- Karne: Najcięższe zbrodnie (np. zabójstwa, terroryzm, poważne przestępstwa finansowe).
- Cywilne: Spory o ochronę dóbr osobistych, własność intelektualną, spory korporacyjne oraz skomplikowane sprawy handlowe.
- Upadłościowe: Prowadzą postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne firm.
Specyfika nazewnictwa i lokalizacji
W Czechach funkcjonuje 8 sądów regionalnych, przy czym ich nazewnictwo w stolicy jest odmienne:
- Městský soud v Praze: W Pradze funkcję sądu regionalnego pełni Sąd Miejski. Jest to największy i najbardziej obciążony sąd w kraju.
- Krajské soudy: Znajdują się w pozostałych miastach wojewódzkich: Brnie, Ostrawie, Pilźnie, Czeskich Budziejowicach, Uściu nad Łabą, Hradcu Králové i Pilźnie. Niektóre z nich posiadają oddziały zamiejscowe (pobočky), aby ułatwić dostęp obywatelom (np. oddział w Libercu podlegający pod Uście nad Łabą).
Składy orzekające
- W sprawach odwoławczych: Orzekają zawsze w składach 3-osobowych złożonych z sędziów zawodowych (senát).
- W pierwszej instancji:
- W sprawach karnych orzekają w składzie: jeden sędzia zawodowy i dwóch ławników.
- W sprawach cywilnych i handlowych zazwyczaj orzeka jeden sędzia zawodowy.
Sądownictwo Administracyjne
Istotną funkcją sądów regionalnych jest orzekanie w sprawach administracyjnych. Przy każdym sądzie regionalnym działają wyspecjalizowane wydziały administracyjne, które rozpatrują skargi obywateli na decyzje urzędów (np. w sprawach podatkowych, budowlanych czy dotyczących azylu). Od ich wyroków przysługuje skarga kasacyjna do Najwyższego Sądu Administracyjnego w Brnie.
System odwoławczy
Od wyroków wydanych przez sąd regionalny jako sąd pierwszej instancji przysługuje apelacja do właściwego Sądu Wyższego (Vrchní soud). W Czechach istnieją tylko dwa takie sądy: jeden w Pradze i jeden w Ołomuńcu.
Rejestry publiczne
To właśnie przy sądach regionalnych prowadzone są kluczowe rejestry publiczne, w tym Rejestr Handlowy (Obchodní rejstřík). Każda czeska spółka jest przypisana do konkretnego sądu regionalnego właściwego dla jej siedziby.
W 2026 roku sądy te są kluczowe dla stabilności obrotu gospodarczego w Czechach, a ich orzecznictwo w sprawach administracyjnych stanowi ważną barierę przed nadużyciami władzy wykonawczej. Dane o sprawach i rejestrach można sprawdzić bezpośrednio w serwisie Justice.cz.