Walka o czyste niebo
Wyzwanie dla zdrowia i klimatu
Jakość powietrza jest w Czechach tematem o ogromnym znaczeniu społecznym i politycznym. Ze względu na silne uprzemysłowienie oraz ukształtowanie terenu (kotliny górskie), kraj ten zmaga się z problemem smogu, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Choć od lat 90. emisje przemysłowe spadły drastycznie, wyzwaniem pozostaje tzw. niska emisja z domowych pieców oraz zanieczyszczenia komunikacyjne w wielkich miastach. W 2026 roku Czechy znajdują się w fazie intensywnej modernizacji sektora grzewczego, a walka o czyste powietrze jest jednym z filarów czeskiego "Zielonego Ładu".
Główne ogniska problemu
Problem zanieczyszczenia nie jest rozłożony równomiernie:
-
Region Morawsko-Śląski (Ostrawa): To najbardziej dotknięty obszar, na co wpływa koncentracja przemysłu ciężkiego oraz napływ zanieczyszczeń z sąsiedniego polskiego Górnego Śląska (transgraniczny przepływ smogu).
-
Kotliny Górskie: W miastach położonych w dolinach (np. Uście nad Łabą) często występuje zjawisko inwersji temperatury, które więzi zanieczyszczenia przy ziemi, tworząc gęsty smog.
Strategie naprawcze
Państwo czeskie wdraża szereg programów mających na celu poprawę sytuacji:
-
Kotlíkové dotace: Program dotacji do wymiany starych pieców na ekologiczne źródła ciepła (pompy ciepła, gaz, biomasa). To najbardziej skuteczny instrument walki z niską emisją.
-
Modernizacja Przemysłu: Surowe normy emisji dla elektrowni i hut wymuszają instalację nowoczesnych filtrów i przejście na technologie niskoemisyjne.
-
Elektromobilność i Transport Publiczny: Inwestycje w bezemisyjne autobusy i tramwaje w miastach mają na celu ograniczenie emisji tlenków azotu i pyłów zawieszonych (PM10, PM2.5).
