Sądy Najwyższe (Vrchní soudy)
- Subtitle: White House keeping silence
- Excerpt: Sea te hinc legimus omnesque, per et dicat scaevola omittantur, saepe possim quaestio sit cu! Ad bonorum singulis mea, at nihil ponderum conclusionemque.
Sądy Najwyższe (Vrchní soudy) stanowią unikalny, czwarty szczebel w czterostopniowej strukturze czeskiego sądownictwa powszechnego (piąty, jeśli liczyć Sąd Najwyższy i Sąd Konstytucyjny). Nie należy mylić ich z Sądem Najwyższym (Nejvyšší soud), który jest najwyższą instancją kasacyjną.
Ich rola jest specyficzna i polega głównie na rozpatrywaniu apelacji w najpoważniejszych sprawach.
Rola i kompetencje
Sądy Najwyższe pełnią przede wszystkim funkcję sądów odwoławczych drugiego stopnia. Rozpatrują:
- Apelacje od wyroków sądów regionalnych (Krajské soudy): Zajmują się sprawami, w których sąd regionalny orzekał jako sąd pierwszej instancji. Dotyczy to zatem najpoważniejszych przestępstw (morderstwa, terroryzm, zorganizowana przestępczość, największe oszustwa gospodarcze) oraz skomplikowanych spraw cywilnych i handlowych o znacznej wartości.
- Decyzje w sprawach administracyjnych: W niektórych, ściśle określonych przypadkach, mogą rozpatrywać środki odwoławcze od decyzji sądów regionalnych działających jako sądy administracyjne.
- Spory kompetencyjne: Rozstrzygają spory o właściwość między sądami niższego szczebla, jeśli są one właściwe dla obszarów podlegających różnym sądom najwyższym.
Lokalizacja i zasięg terytorialny
W Czechach istnieją tylko dwa Sądy Najwyższe, co wymusza podział terytorialny kraju:
- Vrchní soud v Praze (Sąd Najwyższy w Pradze): Właściwy dla zachodniej i centralnej części Czech, w tym Pragi, Pilzna, Hradca Králové i Uścia nad Łabą.
- Vrchní soud v Olomouci (Sąd Najwyższy w Ołomuńcu): Właściwy dla wschodniej części kraju (Moraw i Śląska), w tym Brna, Ostrawy i Czeskich Budziejowic.
Taka struktura, z tylko dwoma sądami tego szczebla, ma na celu zapewnienie wysokiej specjalizacji sędziów orzekających w najtrudniejszych sprawach.
Składy orzekające
Sądy Najwyższe orzekają w składach trzyosobowych, złożonych wyłącznie z doświadczonych sędziów zawodowych (senát).
Miejsce w hierarchii sądowej
Sądy Najwyższe znajdują się hierarchicznie niżej niż Sąd Najwyższy (Nejvyšší soud). Od wyroków Sądu Najwyższego (Vrchní soud) wydanych w drugiej instancji, przysługuje nadzwyczajny środek zaskarżenia – kasacja do Sądu Najwyższego w Brnie, który pełni funkcję ujednolicania orzecznictwa w całym kraju.
Dla obywateli Sądy Najwyższe są instancją, z którą mają styczność stosunkowo rzadko, ponieważ większość spraw kończy się na poziomie sądów powiatowych lub regionalnych. Ich głównym zadaniem jest zapewnienie najwyższej jakości kontroli odwoławczej w najbardziej złożonych i wrażliwych sprawach.
Oficjalne informacje i orzecznictwo obu sądów są dostępne za pośrednictwem centralnego portalu Justice.cz.