Czechy a wojna na Ukrainie
- Subtitle: Independence movement
- Excerpt: Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim id est laborum. Quo eros nominati temporibus ex, eu populo.
Stosunek Czech do wojny na Ukrainie ewoluował od roli jednego z absolutnych liderów wsparcia militarnego i dyplomatycznego (2022–2025) do obecnej, bardziej skomplikowanej sytuacji politycznej na początku 2026 roku, wynikającej ze zmiany rządu.
Oto szczegółowy opis tej ewolucji:
1. Faza Radykalnego Wsparcia (2022 – jesień 2025)
Pod rządami gabinetu Petra Fiali, Czechy stały się jednym z najbliższych sojuszników Kijowa.
- Pionierzy dostaw: Czechy były pierwszym krajem, który wysłał na Ukrainę ciężki sprzęt (czołgi T-72, śmigłowce bojowe, wyrzutnie rakiet).
- Inicjatywa amunicyjna: Czeski rząd zainicjował głośną na całym świecie akcję zakupu setek tysięcy sztuk amunicji artyleryjskiej z krajów trzecich, finansowaną przez koalicję państw zachodnich.
- Pomoc uchodźcom: Czechy przyjęły największą liczbę uchodźców z Ukrainy w przeliczeniu na jednego mieszkańca, oferując im szeroki dostęp do rynku pracy i systemu socjalnego.
- Wymiar dyplomatyczny: Petr Fiala był jednym z trzech pierwszych premierów, którzy odwiedzili oblężony Kijów w marcu 2022 roku.
2. Zmiana polityczna i rok 2026
Zwycięstwo ruchu ANO Andreja Babiša w wyborach parlamentarnych w październiku 2025 roku przyniosło zmianę retoryki i ochłodzenie relacji na linii Praga–Kijów.
Sytuacja w 2026 roku (styczeń):
- Pragmatyzm zamiast entuzjazmu: Rząd Andreja Babiša deklaruje kontynuację pomocy, ale kładzie znacznie większy nacisk na „rozwiązania pokojowe” i interesy własnych obywateli. Premier unika jednoznacznych deklaracji o dalszym nieograniczonym dozbrajaniu Ukrainy.
- Spór o flagi: Jednym z pierwszych symbolicznych gestów nowej władzy w styczniu 2026 roku było usunięcie flag ukraińskich z niektórych budynków rządowych, co wywołało ostre protesty opozycji (ODS, STAN).
- Relacje z Rosją: Rząd oficjalnie potępia agresję, ale w przeciwieństwie do poprzedników, wykazuje większą gotowość do rozmów o warunkach zakończenia konfliktu, co przez część komentatorów oceniane jest jako zbliżenie do stanowiska Węgier i Słowacji.
3. Rola Prezydenta Petra Pavla
W 2026 roku prezydent Petr Pavel pełni rolę głównego „bezpiecznika” proatlantyckiego kursu Czech.
- Jako były generał NATO, prezydent konsekwentnie przypomina o konieczności militarnego wspierania Ukrainy ze względów bezpieczeństwa narodowego Czech.
- Występuje jako przeciwwaga dla rządu, utrzymując bliskie kontakty z prezydentem Zełenskim i liderami zachodnimi, co tworzy sytuację „dwutorowej polityki zagranicznej” Czech.
4. Nastroje społeczne
Społeczeństwo czeskie, początkowo niezwykle zjednoczone w pomocy, w 2026 roku wykazuje silne oznaki zmęczenia:
- Ekonomia: Wysokie koszty energii i inflacja sprawiły, że część Czechów (głównie elektorat ANO i SPD) popiera ograniczenie pomocy finansowej dla uchodźców i Ukrainy na rzecz krajowych programów socjalnych.
- Polaryzacja: Kwestia Ukrainy stała się główną osią sporu politycznego – dla jednych pomoc to moralny i strategiczny obowiązek, dla innych nadmierne obciążenie budżetu państwa.
Podsumowanie
W 2026 roku Czechy pozostają sojusznikiem Ukrainy, ale nie są już jego „silnikiem” w Unii Europejskiej. Kraj przeszedł od roli lidera aktywnego wsparcia do postawy bardziej ostrożnej i skupionej na wewnętrznych problemach, przy czym kluczową rolę w utrzymaniu dotychczasowych zobowiązań odgrywa prezydent oraz silna opozycja.